Muharebede Topçu

Muharebede TopçuModern bir topçu teşkilatının yapısını anlamadan önce, muharebenin çeşitli aşamalarında topçunun nasıl kullanıldığından ve üstlendiği görevlerden bahsetmek faydalı olacaktır.Topçu birlikleri genellikle ordu, kolordu ve tümen topçusu olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Tümen seviyesinin altındaki piyade birliklerine, her alaya yaklaşık bir batarya kadar küçük çaplı ve sınırlı sayıda hafif top tahsis edilir. Bu tür topçuya “piyade topçusu” denir. Ordu ve kolordu topçusu ise daha ağır ve çeşitli silahlarla donatılmıştır: sahra topları, ağır sahra topları, uzun menzilli toplar, hafif ve ağır obüsler, havanlar ile uçaksavar topları. Bu birliklerin temel amacı, ihtiyaç halinde tümen topçusunu desteklemektir. Tümen topçusu ise tümenin her türlü arazi ve harekâtta rahatça hareket edebileceği, yeterli hareket kabiliyetine sahip toplarla donatılır.Bir topçu teşkilatını somutlaştırmak için modern bir tümenin muharebe düzenini örnek olarak ele alalım:Bir piyade alayında doğrudan alaya bağlı altı piyade topu ve altı bomba topu bulunur. Bunlar tümen topçusu kapsamı dışındadır. Tümen topçusu ise bir hafif topçu alayı, bir ağır topçu alayı ve bir uçaksavar taburundan oluşur.Hafif topçu alayı üç taburdan meydana gelir. Her tabur, dörder toplu iki hafif sahra bataryası ile bir adet 10,5 cm’lik hafif sahra obüs bataryasından kuruludur. Bataryalar genellikle hayvanlarla çekilir. Muharebe tecrübeleri, topçu taburlarının sahra ve obüs bataryalarını karışık şekilde organize etmenin daha etkili olduğunu göstermiştir.Ağır topçu alayı da üç taburdan oluşur. Birinci tabur, dörder toplu üç adet 15 cm’lik ağır obüs bataryasından meydana gelir ve hayvanlarla çekilir. İkinci tabur ise dörder toplu iki adet 10,5 cm’lik uzun top bataryası ile üç toplu bir 21 cm’lik obüs bataryasından kuruludur. Uzak mesafeli muharebe topçusu genellikle piyade birlik komutanlarının doğrudan emrine verilmez.Topçu ateş türlerini kısaca açıklamak yerinde olacaktır, çünkü piyade birlikleri ateş talebini, teklifini ve emir sürecini daha kolay yönetebilmek için topçunun ateş yönetimini iyi bilmelidir.Topçu ateşi başlıca şu türlere ayrılır:

• Durdurma ateşi: Düşman piyadesinin hücumunu önlemek ve püskürtmek için kendi muharebe hattımızın hemen ilerisinde yapılan ateştir. Haber veya işaretle başlar ve belirli bir süre devam eder.
• Yok etme ateşi: Düşmanın hazırlamakta olduğu saldırıyı daha başlangıç aşamasında bozmak amacıyla, muhtemel toplanma bölgelerine yöneltilen yoğun ateştir.
• Taciz ateşi: Düşmanı rahatsız etmek, paniğe sürüklemek ve faaliyetlerini aksatmak için kullanılan sürekli veya aralıklı ateştir.
• Tahrip ateşi: Gözetleme noktaları, makineli tüfek mevzileri, top bataryaları, korunaklı sığınaklar, engeller ve yan etki yaratan tesisler gibi belirli hedeflere plana göre yapılan etkili ateştir.
• Ateş baskını: Belirli bir muharebe amacı için birden fazla silahın kısa süreli ve şiddetli darbesi şeklinde kullanılır. Görünen hedeflere veya baskın hazırlığı için uygulanabilir.
• Silindir ateşi (kaydırma ateşi): Taarruzun en önemli ateş destek türlerinden biridir. Amaç, piyadenin önünde adım adım ilerleyerek düşmanın muharebe kabiliyetini felç etmek ve karşı saldırısını engellemektir.

Şimdi muharebenin farklı aşamalarında topçunun görev ve kullanım şekillerine geçelim.Yürüyüşte TopçuHarp yürüyüşünde birlikler, muharebeye hazır halde ilerlerken güvenlik önlemleri alır ve genellikle alt birimlere ayrılarak hareket eder. İleri yürüyüşte öncünün (avangardın) temel görevi, düşman direnişini kırmak, ana birliği ani baskınlardan korumak ve güçlü bir düşmanla karşılaşıldığında ana birliğin muharebe düzenine girmesi için gerekli zaman ve alanı sağlamaktır. Bu nedenle eldeki topçu kuvvetinden bir miktar hafif topçu, kural olarak öncüye dahil edilir. Gerektiğinde ağır topçu, özellikle 10,5 cm’lik uzun toplar da destek olarak verilebilir.Öncüdeki topçu komutanı, öncü komutanıyla birlikte hareket eder. Ana birliğin yayılması için ilerideki bölgelere tek tek toplar ayrılabilir. Topçu, güvenlik mesafesini koruyarak ve muharebede kullanım ihtimaline göre yürüyüş kolunun ilerisinde yer alır. Genellikle kolun başında piyade ve muhabere birliğinden sonra topçu gelir. Ana birlik komutanının yanında ise topçu alay ve tabur komutanları bulunur. Piyadeye bağlı piyade bataryaları kendi birlikleriyle birlikte hareket eder.Ağır topçu, hemen kullanılma ihtimali varsa hafif topçunun önüne alınabilir; kullanılmayacaksa geride kalır. Havadan tehdit varsa uzun topçu kollarının arasına piyade yerleştirilir. Hafif cephane kolları yürüyüş kolunun en sonunda yer alır veya kendi alay/taburlarının arkasından takip eder. Motorlu araçlar topçu yürüyüş koluna dahil edilmez; öncü ile ana birlik arasında sıçramalı hareket eder veya ayrı yollardan ilerler. Uçaksavar topları ise öncüde, ana birlikte veya yürüyüş kolu boyunca dağıtılarak hava güvenliğini sağlar.Geri çekilme yürüyüşünde ise artçı (artçı kuvvet), ana birliği düşmanın taciz ve takibinden korumakla görevlidir. Bu görevi kendi gücüyle yerine getirmesi gerektiği için artçıya bol miktarda, uzaktan etkili topçu birliği verilir. Artçıdaki topçu kollarının başına, sonuna ve arasına mutlaka piyade yerleştirilmelidir.Konaklamada TopçuDüşmanla temas ihtimali varsa konaklama bölgelerinde topçu tek başına bırakılmaz. Güçlü piyade ve makineli tüfek birlikleri ile birlikte tekli bataryalar da bulundurulur. Dış karakollara gerektiğinde topçu verilebilir. İleri karakol birliklerine ise kural olarak topçu tahsis edilir. Bu toplar, düşmanın en muhtemel yaklaşma yönlerine karşı yerleştirilir. Gece ateşine hazır olmak için hazırlıklar gündüzden yapılır. Gerektiğinde ileri karakol bölüklerine tek tek toplar verilir ve bunlar en iyi tahkim edilebilen yollar üzerine konuşlandırılır.Karşılaşma Muharebesinde TopçuMuharebeye hazırlık safhasında üstünlük kazanmak için topçunun erkenden mevzi alması ve piyadeyi korumaya başlaması şarttır. Öncü, ana birliğin yayılması için zaman ve alan kazanırken aynı zamanda topçu için uygun gözetleme noktaları da sağlamalıdır. Bu yüzden öncü topçusunu hızla kullanarak ilerideki önemli arazi parçalarını ele geçirmesi büyük önem taşır.Eğer düşman hazırlıkta üstünlük sağlamışsa, ana birliğin açılmasını korumak için savunma mevzii alınır. Bu durumda topçu geniş cephede gruplar halinde yerleştirilerek düşman yanıltılabilir ve ani harekete zorlanabilir.Ana birlik topçusu hem öncüyü korumak hem de kendi piyadesini takviye etmek için hızla mevziye girip ateşe hazır olmalıdır. Topçu komutanı, keşif-gözetleme tedbirlerini, mevzilenmeyi ve piyade ile irtibatı erkenden emretmelidir. Keşif araçları arasında mesafe birlikleri, topçu uçak kademesi, balon ve keşif kolları yer alır. Hazırlık mevzii, kendi topçumuzun ateş koruması altında tutulmalıdır. Topçu, yer değiştirmeye gerek kalmadan görevlerini tek bir mevziden mümkün olduğunca yerine getirebileceği bir konum seçmelidir.Taarruzda TopçuPiyadenin tüm hafif ve ağır silahları, topçunun koruma ateşi altında ilerler. Piyade düşmanın etkili piyade ateşi menziline girince, uzak muharebe topçusu dahil topçunun ana kısmı düşman piyadesine yoğun ateş açar. Hücum mesafesine yaklaşıldığında ateş şiddeti artırılır ve komutanın belirlediği kritik düşman mevziine bütün güçle yüklenilir. Topçunun bir kısmı ise düşman topçusunu sürekli baskı altında tutar.Piyade hücuma kalktığında topçu ateşi maksimum şiddete çıkarılır ve ateş düşmanın gerilerine kaydırılır. Düşmanı mevzilerinden söküp atmak için özellikle piyade bataryaları ve yakın muharebe topçusu etkili şekilde kullanılır. Bu sırada bazı topçu birlikleri ileriye mevzi değiştirir.Mevziye Taarruzda TopçuTahkim edilmiş bir mevziye taarruzda her şey planlı ve sistematik yapılır. Yürüyüş sırasında geniş görüş alanına sahip noktalardan, subaylar, uçak ve balonlarla düşmanın kara ve hava faaliyetleri takip edilir. Topçu, düşman topçu ve gözetleme mevzilerini, ana mevzi detaylarını keşfeder. Bu amaçla topçu komutanına uçak kademesi de verilir.Düşman ana mevziinin önündeki arazi erkenden ele geçirilir. Gerekli miktarda piyade ve topçu ileri sürülür. Keşif, topçu gözetleme mevzileri, ortak hareket eden istihkam-piyade müfrezeleri, uçak fotoğrafları ve kesiştirme merkezleri ile tamamlanır.İleri sürülmüş piyadenin koruması altında topçu mevziye girer. Her piyade alayı bölgesine genellikle bir hafif topçu taburu tahsis edilir. Topçu, uzak ve yakın muharebe olarak ayrılır. Düşman topçusunu baskı altına aldıkça piyade de hazırlık mevziine girer. Hücum genellikle şafak vakti başlar; çünkü başarı kazanıldığında gündüz gözüyle ilerleme devam ettirilebilir.Hücumdan önce gece belirli saatlerde kısa süreli ateş baskınları yapılır. Hücumdan 45 dakika önce yarım saat kadar düşman topçusuna atış, 15 dakika önce ise tüm bataryaların katıldığı şiddetli birleşik ateş uygulanır. Ateş, piyadenin ilerlemesine paralel olarak geriye kaydırılır. Mevzi ele geçirildikten sonra yakın muharebe topçusunun bir kısmı piyade emrine girer ve hızla ileri sevk edilir. Takip en yüksek hızla başlar.Takipte TopçuUzun menzilli bataryalar ilk etapta mevzisinde kalır ve düşmanın geri çekilme yollarını ateş altına alır. Bir kısım topçu piyadeye bağlanarak doğrudan takibe katılır. Özellikle motorlu bataryalar kuşatma kollarına dahil olur. Bu aşamada cephane ikmali kritik öneme sahiptir.Müdafaada TopçuZaman kazanmak için yapılan oyalama müdafaasında arazi yapısı, geniş ateş sahası ve gizlice geri çekilme imkanı ön planda tutulur. Bu yüzden yüksek mevziler tercih edilebilir. Sürekli müdafaa ise derinlemesine bir savunma düzeni gerektirir; tüm silahlar asıl muharebe hattının önünde yoğun ateş gücü oluşturur. Asıl hat, topçu gözetleme mevzilerinden yeterli mesafe ileride kurulur. Yüksek mevzilerden kaçınılmalıdır, çünkü mukabil taarruz için hareket kabiliyeti sınırlanır. Düşman taarruz araçları güçlü ise geriye doğru yamaç mevzileri de alınabilir; bu sayede düşman topçusunun etkisi azaltılırken kendi topçumuzun etkisi artırılır.Devamlı müdafaada topçu derinlemesine dağılır. Düşman topçusuna karşı iyi gizlenme, düzensiz aralıklar ve yedek mevziler kullanılır. Piyade bataryaları hareketli tutulur. Güç yeterse bir kısım topçu ihtiyata ayrılır. Ateş sırasıyla düşman yürüyüş kollarına, açılma alanlarına ve mevzi almış bataryalara yöneltilir. Düşman piyadesi ilerleme alanına çıkınca topçunun büyük kısmı ona, kalan kısmı ise düşman topçusuna ateş eder. Muharebe araçlarına karşı hazır motorlu veya koşulu toplar bulundurulur. Mukabil hücumlar özellikle piyade bataryalarıyla desteklenir; bazı bataryalar atlı olarak hazır bekletilir.Muharebeyi Kesmek ve Geri Çekilmede TopçuDüşman yakın mesafeye gelmiş veya arazi açıksa geri çekilme genellikle gece yapılır. Gündüz çekilme için tüm topçunun etkili ateş desteği zorunludur. Düşman karşısında makineli tüfekli keşif kolları ve zırhlı araçlarla birlikte tekli motorlu toplar bırakılır. Piyade ana gücü yolları kullanarak enine-boyuna kollar halinde çekilir. Topçu, kademeli olarak ya yeni mevziye topluca girer ya da birkaç koruma mevzisi alarak düşmanın ilerlemesini geciktirir. Koruma mevzilerine piyade ihtiyatları erkenden sevk edilir.Gece Muharebesinde TopçuGece taarruzunda topçu, gündüzden yapılan hazırlıkla piyadeye destek verebilir. Düşman top ve piyade havanlarını sürekli ateş altında tutmalı, yaklaşma yollarını kontrol ederek yedeklerin ilerlemesini engellemelidir. Piyade, topçu desteği olmadan da taarruz edebilmeli ve başarıyı baskınla aramalıdır. Sabah mümkün düşman hava hücumlarına karşı uçaksavar topları hazır tutulmalıdır. Gece taarruzu bekleniyorsa savunma düzeni gündüzden hazırlanır ve imha-durdurma ateşleriyle karşılık verilir.Dağ Muharebesinde TopçuDağlık arazide topçu harekâtı oldukça zordur ve büyük ölçüde yollara bağlıdır. Yol dışında sadece dağ topları piyadeye eşlik edebilir. Sahra topları yol kenarlarında kalır. Obüs ve havan gibi dik mermi atan silahlar dağlık araziye daha uygundur. Yürüyüş kolları genellikle ikişerli veya tek kol halinde ilerler ve bu yüzden kollar küçük gruplara ayrılır; her gruba topçu verilir. Piyadeye en çok hafif obüs bataryaları fayda sağlar.Yol ne kadar kötüyse topçu o kadar ileride bulunmalıdır. Zorlu arazide sahra topçusuna yardımcı piyade verilir. Topçu yürüyemiyorsa kolun sonunda kalır veya dağ topları piyade tarafından taşınır. Kullanımı kolaylaştırmak için karma gruplar oluşturulur. Her topçu taburu genellikle iki obüs ve bir top bataryasından kurulur. Toplar çoğunlukla takım veya tek başına kullanılır. Birden fazla gözetleme yeri gerekir ve en düşük mesafe konusu büyük rol oynar.Oyalama Muharebesinde TopçuOyalama muharebesinde topçu özellikle etkili bir silahtır. Zamanında mevziye sokulan, özellikle motorlu bataryalar uzak mesafeden ateş açarak düşman piyadesini erkenden yayılmaya zorlar ve kesin sonucu geciktirir. Düşmanı yanıltmak için topçu takım halinde veya tek top olarak yerleştirilir. Uzun menzilli toplar ilk piyade hattının hemen gerisine konuşlandırılır. Sahte ve yedek mevziler hazırlanır.
Taarruz niteliğinde oyalama yapılacaksa ileride de mevziler öngörülür. Dik mermi atan silahlar başlangıçta geride tutulur. Topçunun ana hedefi düşman piyadesidir; çünkü kesin sonucu belirleyecek olan odur. Düşmanı geciktirmekle amaç büyük ölçüde gerçekleşmiş olur.Konferansı bitirmeden önce, piyadeye destek veren yakın muharebe topçusu ve piyade bataryalarına verilecek emirler ile topçu-piyade irtibatından kısaca bahsetmek yararlı olacaktır.Yakın muharebe topçusuna verilecek emirlerde şu unsurlar belirtilmelidir:
a) Muharebenin genel amacı ve ağırlık merkezi
b) Verilen muharebe görevi
c) Tahmini ateş mevzileri ve muharebe bölgesi
d) Ateşin ne zaman ve nasıl açılacağı
e) Tabur veya bölüklere tahsis edilecek topçu
f) İrtibat usulleri
g) Piyade havanları ve makineli tüfeklerle ortak hareket
h) İhtiyata ayrılacak topçu
Piyade topları ise görevlerini genellikle gizlenerek, kısa süreli açıktan ateş edip hızla saklanarak yerine getirir. Düşmana ne kadar yakın olurlarsa o kadar az cephaneyle hızlı etki sağlarlar. Emirlerde muhtemel hedefler, hazır bulunma ve ateş açma yerleri ile kullanım zamanı belirtilir.
Topçu ile piyade arasında irtibat, mevzilerin yakın ve bir arada olmasıyla kolaylaşır; ancak aynı düşman mermisiyle her iki unsurun da etkisiz hale gelme riski vardır. Bu yüzden aralarında makul bir mesafe korunmalıdır. Topçu komutanı kendi birliğini yönetmek için topçuya yakın durmak zorundadır. Uzakta ise piyade komutanının yanına irtibat timleri (subay/astsubay + erler, telefon ve işaret malzemesi) gönderilir. Her topçu taburu böyle bir tim çıkarabilir. İletişimde telefon esas alınır; ikinci bir haberleşme aracı (işaret, haberci vb.) mutlaka olmalıdır. İlk piyade hattıyla ise basit işaretlerle haberleşilir.Bu şekilde topçu, muharebenin her aşamasında piyadeye en etkili desteği sağlayabilir.

Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatı, anıları, fotoğrafları, nutukları, mektupları, devrimleri